یاتاقان زدن خودرو؛ نشانه‌ها، دلایل و راهکارهای پیشگیری

یاتاقان زدن خودرو از مشکلات جدی و هزینه‌بر در موتور است که هر راننده‌ای باید نشانه‌ها و دلایل آن را بشناسد. در این مطلب نقش یاتاقان، علت‌ها و علائم این ایراد، و اقداماتی که در صورت بروز باید انجام شود را بررسی کرده‌ایم.

یاتاقان چیست و چه نقشی دارد؟

یاتاقان‌ها قطعاتی هستند که وظیفه دارند میل‌لنگ را روی بدنه موتور نگه دارند و اتصال بین دسته شاتون و میل‌لنگ را فراهم کنند. این قطعات بخش مهمی از عملکرد روان موتور به شمار می‌روند و اصطکاک میان بخش‌های فلزی موتور را تا حد ممکن حذف می‌کنند. یاتاقان‌ها روی یک لایه روغن حرکت می‌کنند و وجود همین لایه است که باعث جلوگیری از تماس مستقیم و ساییدگی فلزها می‌شود.

در میان یاتاقان‌ها، یاتاقان متحرک بین شاتون و میل‌لنگ قرار دارد که بخشی از آن با موادی موسوم به بابیت آبکاری می‌شود تا مقاومت سایش و روانکاری بهتری داشته باشد.

یاتاقان زدن چیست و چگونه رخ می‌دهد؟

یاتاقان زدن زمانی رخ می‌دهد که این قطعات به دلیل مشکلاتی مانند حذف یا کاهش فشار روغن مناسب، دیگر قادر به جدا نگه داشتن میل‌لنگ و شاتون نباشند. این حالت باعث تماس مستقیم فلز با فلز و تولید حرارت و اصطکاک شدید می‌شود. نهایتاً می‌تواند اختلال جدی در عملکرد موتور ایجاد کند و حتی منجر به کج شدن میل‌لنگ شود.

دلایل رایج یاتاقان زدن خودرو

• استفاده از روغن موتور نامرغوب یا غیر اصلی

• تعویض دیرهنگام روغن و کثیف یا قدیمی شدن آن

• تجمع براده فلزی در کف کارتل که سبب گرفتگی توری فیلتر روغن می‌شود

• خرابی پمپ روغن یا اختلال در عملکرد آن

• بی‌آب ماندن موتور که حرارت را افزایش و روغن‌کاری را مختل می‌کند

• افزایش بی‌رویه دور موتور یا رانندگی شدید طولانی مدت

• کثیف شدن فیلتر روغن یا مسدود شدن مجاری روغن

علائم یاتاقان زدن موتور خودرو

• روشن ماندن یا چشمک زدن چراغ روغن موتور بر روی صفحه کیلومتر

• ایجاد صدای غیرعادی شبیه به برخورد فلزات با هم به‌ویژه هنگام افزایش دور موتور بالاتر از ۱۲۰۰ دور در دقیقه

پیامدهای یاتاقان زدن و اقدامات ضروری

در صورت بروز یاتاقان زدن، نخستین اقدام خاموش کردن فوری موتور است. ادامه کار موتور ممکن است باعث کج شدن میل‌لنگ شود و خسارت جدی‌تری وارد کند. در موارد یاتاقان زدن یا شاتون زدن، میل‌لنگ معمولاً نیاز به تراشکاری یا تعویض پیدا می‌کند و گاه تعمیر آن ممکن نیست.

تعویض یاتاقان زمانی لازم است که آثار خراش یا سایش دیده شود. همچنین پس از حدود ۱۰ سال یا بیش از ۱۰۰ هزار کیلومتر کارکرد خودرو، تعویض آن توصیه می‌شود.

پیشگیری و توصیه‌ها برای رانندگان

استفاده از روغن موتور مرغوب، تعویض منظم و به موقع روغن، بررسی سلامت فیلتر و پمپ روغن، و پرهیز از رانندگی با دور موتور بالا از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری است. اگر علائم اولیه مشاهده شد، به توقف سریع و مراجعه به تعمیرکار توجه ویژه باید داشت تا از آسیب گسترده‌تر به موتور جلوگیری شود.