سهمیه واردات در بورس کالا؛ سازوکار جدید و پیامدها برای بازار خودرو

سازوکار عرضه سهمیه واردات در بورس کالا

با اجرای شیوه‌نامه تازه، ورود کالاها از جمله خودرو به کشور منوط به خرید سهمیه واردات از بورس کالاست. هر سهمیه معادل یک دلار ارزش مجاز ثبت سفارش تلقی می‌شود و واردکنندان برای ثبت نهایی سفارش خود باید این سهمیه را از بورس ایران تهیه کنند. مالکیت این سهمیه‌ها در اختیار دولت است و عرضه اولیه آن صرفاً از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام می‌شود. بانک مرکزی نیز نقش مهمی در انتشار سهمیه بر اساس وضعیت منابع ارزی، تراز پرداخت‌ها، درآمد صادراتی و همچنین سیاست‌های ارزی و تجاری دارد.

فرآیند معامله و اعتبار سهمیه

سهمیه‌های واردات تنها از طریق حراج و با قیمت واحد در بورس کالا عرضه می‌گردد. قیمت نهایی این سهمیه‌ها بر اساس سفارش‌های خرید و برندگان حراج کشف می‌شود. اعتبار هر سهمیه نهایتاً سه ماه دارد و پس از تخصیص، باید متناسب با گروه کالایی مصرف و باطل شود. همچنین سهمیه واردات، شرط لازم برای تأیید یا تمدید ثبت سفارش و صدور کد تبدیل خواهد بود.

جزئیات صدور و انتقال سهمیه

• بانک مرکزی پس از صدور کد ثبت سفارش، باید ظرف یک روز کاری کد تخصیص ارز با مهلت ۳۰ روزه صادر کند.

• عدم خرید ارز ظرف مهلت تعیین‌شده منجر به ابطال سهمیه، ثبت سفارش و تخصیص ارز خواهد شد.

• در صورت کمبود ارز در مرکز مبادله، امکان تمدید مهلت وجود دارد.

• هر گونه انتقال سهمیه خارج از بورس، معامله صوری، دستکاری قیمت و استفاده از اطلاعات نهانی بر طبق قانون ممنوع است.

• بر اساس سیاست وزارت صمت، تا پایان سال ۱۴۰۵ احتمالاً عرضه اولیه سهمیه‌ها تنها مجاز خواهد بود.

بازار ثانویه و درآمد دولت

شیوه‌نامه جدید این امکان را فراهم می‌کند که سهمیه واردات در بازار ثانویه بورس کالا معامله شود؛ البته فقط در چارچوب مقررات. درآمد حاصل از عرضه اولیه سهمیه‌ها جزء درآمد عمومی دولت محسوب می‌شود و باید دست‌کم ۹۵ درصد آن ظرف یک هفته از پایان اعتبار سهمیه به خزانه‌داری کشور واریز گردد. حداکثر پنج درصد با رعایت سقف تعیین‌شده برای بازارسازی در حساب بورسی وزارت صمت باقی خواهد ماند.

اثر احتمال سازوکار بر بازار خودرو

• هنوز مشخص نشده که خودروهای سواری وارداتی دقیقاً مشمول این شیوه‌نامه خواهند بود یا نه. چند مورد مهم مانند مبنا و قیمت سهمیه و همچنین تکلیف ثبت سفارش‌های قبلی در متن شیوه‌نامه روشن نیست و به دستورالعمل‌های اجرایی و تصمیم‌های بعدی دستگاه‌های مسئول واگذار شده است.

• در صورت اجرای سازوکار برای خودروهای وارداتی، هزینه خرید سهمیه می‌تواند در کنار سایر هزینه‌های واردات بر قیمت تمام‌شده خودرو موثر باشد.

• اگر عرضه سهمیه محدود و تقاضا زیاد باشد، احتمال افزایش قیمت مجوز واردات بالا می‌رود و ممکن است هزینه نهایی خودروها را بالا ببرد.

• شرکت‌های واردکننده با منابع مالی محدود یا تأخیر در خرید ارز ممکن است بیشتر در معرض خطر انقضای سهمیه و مجبور به طی دوباره مراحل خرید شوند.

• اصلاح فرآیند اداری و تبدیل مجوز واردات به امتیازی با قیمت کشف‌شده در بورس کالا، به احتمال زیاد بر دسترسی واردکنندگان به خودرو و هزینه تمام‌شده اثر خواهد گذاشت.

جمع‌بندی و راهنمای کاربر

سازوکار جدید سهمیه واردات در بورس کالا مسیر واردات خودرو را به شکل قابل توجهی تغییر می‌دهد. در حال حاضر لازم است واردکنندگان منتظر جزئیات اجرایی و شمول خودروهای سواری باشند. برای خریداران خودرو نیز، مشخص شدن نحوهٔ قیمت سهمیه واردات می‌تواند سرنوشت هزینه‌های نهایی را تعیین کند. اگر قصد خرید یا ورود به بازار خودرو وارداتی دارید، پیگیری تصمیم‌های نهایی و دستورالعمل دستگاه‌های مسئول اهمیت دارد و اثرهای قیمت روز خودرو را نیز باید در نظر گرفت.