مقاله

مقاله

تاریخچه پیکان از آغاز تولید تا تبدیل شدن به میراث تاریخی

پیکان بیش از سی و پنج سال در ایران تولید شد و امروز به عنوان اولین خودروی ایرانی دارای شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی به میراث فرهنگی کشور تبدیل شده است.

تحریریهٔ بنزین سوپر۳ دقیقه مطالعه۸ بازدید
پیکان کلاسیک مدل ۱۳۴۹ که اولین شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی را در ایران دریافت کرد

پیکان بیش از سی و پنج سال در ایران تولید شد و امروز، پنجاه و پنجمین سالگرد تولد این خودرو، شاهد تبدیل‌شدن آن به میراث فرهنگی و دریافت اولین شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی در ایران هستیم. این خودرو که روزگاری هدف انتقادهای بی‌شمار بود، امروز نماد دوران خاصی از صنعت خودروی ایران شناخته می‌شود.

از تعمیرگاه خراسان تا تولید اولین پیکان

احمد و محمود خیامی در دهه سی با تعمیرگاه‌های مرسدس بنز در خراسان فعالیت می‌کردند. برای یافتن خودروی مناسب جهت تولید انبوه به اروپا سفر کردند و پلتفرم Arrow کمپانی روتس بریتانیا را انتخاب کردند. این تصمیم پایه‌گذار یک دوران طولانی در صنعت خودروی ایران شد؛ اولین پیکان ایران ناسیونال در 23 اردیبهشت 1346 تولید شد و به سرعت جایگاه خود را در بازار پیدا کرد.

تنوع مدل‌ها و حضور گسترده در ناوگان حمل‌ونقل

پیکان تاکسی جایگزین فیات‌های مونتاژی در ناوگان تاکسیرانی شد و این تبدیل به یکی از مهم‌ترین نقش‌های این خودرو در جامعه ایرانی تبدیل شد. مدل‌های مختلف پیکان شامل کار، دولوکس، جوانان، استیشن، اتوماتیک و وانت بود که هرکدام مخاطبان خاص خود را داشتند. در آستانه انقلاب اسلامی قیمت پیکان حدود 30 هزار تومان بود که برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی رقمی قابل‌دسترس محسوب می‌شد.

آخرین تلاش برای نوسازی

ایران ناسیونال قصد داشت پیکان را به تدریج کنار بگذارد و پژو 305 را جایگزین کند. فیس‌لیفت چراغ بنزی پیکان در سال 1358 در آخرین نمایشگاه بین‌المللی تهران رونمایی شد که نشان از تلاش برای بهبود ظاهر خودرو داشت. اما کمپانی روتس توسط کرایسلر خریداری شد و این تغییرات سازمانی بر روند توسعه خودرو تأثیر گذاشت.

پس از انقلاب؛ ساده‌سازی و ادامه تولید

پس از انقلاب فقط یک مدل پیکان ساده و یک مدل وانت باقی ماند و تنوع قبلی از بین رفت. این ساده‌سازی در شرایط آن دوران به‌دلیل اولویت‌های اقتصادی و تحریم‌ها صورت گرفت. از اواخر دهه شصت خودروهای مدرن وارداتی و مونتاژی وارد بازار شدند که رقابت را برای پیکان سخت‌تر کرد. این روند تا توقف کامل تولید ادامه داشت.

خداحافظی با خط تولید و بازگشت به عنوان میراث

پیکان در اردیبهشت 1384 از خط تولید خارج شد و دورانی که بیش از سه دهه به طول انجامیده بود پایان یافت. برای سال‌ها، این خودرو نماد عقب‌ماندگی صنعت خودرو تلقی می‌شد و هدف انتقادهای فراوان قرار می‌گرفت. اما در دهه نود موجی از پیکان‌دوستی در بین ایرانیان آغاز شد که نگاه به این خودرو را تغییر داد.

شکل‌گیری جامعه پیکان‌دوستان

کلوپ‌های پیکان‌دوستان تشکیل و گردهمایی‌ها برگزار شد که در آن‌ها دارندگان این خودروهای کلاسیک گرد هم می‌آمدند. این حرکت نشان‌دهنده تغییر نگاه نسل جدید به پیکان بود؛ از یک خودروی منسوخ به میراث فرهنگی و خاطره‌ای از دوران گذشته. بسیاری از این علاقه‌مندان وقت و هزینه قابل‌توجهی صرف مرمت و نگهداری پیکان‌های خود کردند.

اولین شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی

امسال که پنجاه و پنجمین سالگرد تولد پیکان است، اولین شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی در ایران به یک پیکان مدل 1349 داده شد. این شناسنامه توسط FIVA (فدراسیون بین‌المللی وسایل نقلیه تاریخی) به رسمیت شناخته می‌شود که نشان از اعتبار جهانی این سند دارد.

مراسم اهدای شناسنامه با حضور وزیر میراث فرهنگی و گردشگری و تیدو برسترس رئیس FIVA برگزار شد. کانون جهانگردی و اتومبیلرانی مراسم را برگزار کرد و این گام نخستین قدم رسمی برای به‌رسمیت‌شناختن خودروهای کلاسیک ایرانی در عرصه بین‌المللی محسوب می‌شود. این تحول می‌تواند راه را برای ثبت خودروهای تاریخی بیشتر و ایجاد بازار جدیدی برای حفظ و مرمت این میراث هموار کند.

جمع‌بندی

تاریخچه پیکان نشان می‌دهد یک محصول چگونه می‌تواند از محبوبیت اولیه به انتقاد و سپس به میراث فرهنگی تبدیل شود. اگر دارنده پیکان هستید یا به خودروهای کلاسیک علاقه دارید، احتمالاً این شناسنامه بین‌المللی فرصت‌های جدیدی برای ارزش‌گذاری و شناسایی این خودروها ایجاد خواهد کرد. برای قیمت روز خودرو و خدمات دیگر می‌توانید به بنزین سوپر مراجعه کنید.

سؤالات متداول

اولین پیکان ایران در چه سالی تولید شد؟
اولین پیکان ایران ناسیونال در 23 اردیبهشت 1346 تولید شد و بیش از سی و پنج سال تولید آن ادامه داشت.
چرا پیکان امروز دوباره محبوب شده است؟
در دهه نود موجی از پیکان‌دوستی در بین ایرانیان آغاز شد و کلوپ‌های پیکان‌دوستان تشکیل شد که این خودرو را از نماد عقب‌ماندگی به میراث فرهنگی تبدیل کردند.
شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی به چه پیکانی داده شد؟
اولین شناسنامه بین‌المللی خودروی تاریخی در ایران به یک پیکان مدل 1349 داده شد و توسط فدراسیون بین‌المللی وسایل نقلیه تاریخی (FIVA) به رسمیت شناخته می‌شود.
پیکان چه زمانی از خط تولید خارج شد؟
پیکان در اردیبهشت 1384 از خط تولید خارج شد و دوران بیش از سه دهه تولید آن پایان یافت.
چه مدل‌هایی از پیکان تولید می‌شد؟
مدل‌های پیکان شامل کار، دولوکس، جوانان، استیشن، اتوماتیک و وانت بود؛ اما پس از انقلاب فقط یک مدل ساده و یک مدل وانت باقی ماند.

مقاله‌های پیشنهادی

قیمت خودرو

قیمت روز خودروهای این مقاله

بنزین سوپر
سوخت، خودرو، مسیر — همه در یک‌جا