سیستم VVT و CVVT چیست و چه فوایدی برای موتور دارد؟

سیستم VVT و CVVT جزو فناوری‌های کلیدی پیشرانه‌های مدرن خودرو هستند که برای ارتقاء عملکرد، کاهش مصرف سوخت و آلایندگی موتور طراحی شده‌اند. شناخت ساختار و کارکرد این دو سامانه می‌تواند در انتخاب خودرو و نگهداری بهتر آن به راننده کمک کند.

معرفی سیستم VVT (Variable Valve Timing)

VVT به معنی کنترل متغیر زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌ها است. این سیستم با تنظیم لحظه باز و بسته‌شدن سوپاپ‌های موتور متناسب با دور موتور، میزان هوای ورودی به سیلندر را بهینه می‌کند. هدف اصلی این تنظیم، بهبود ترکیب سوخت و هوا و کاهش آلایندگی است.

• در دور پایین، VVT زمان بسته‌شدن سوپاپ را جلو می‌اندازد تا از ورود هوای زیاد جلوگیری کند.

• در دور بالا، مدت باز بودن سوپاپ افزایش می‌یابد تا هوای بیشتری وارد سیلندر شود و توان موتور حفظ گردد.

نخستین بار آلفارومئو در دهه ۱۹۸۰ این سامانه را به‌صورت مکانیکی روی مدل Spider با پیشرانه ۲ لیتری به‌کار برد. حتی در مدل‌های قبلی این برند چون Quadrifoglio و Giampaolo سیستم VVT وجود داشت. امروزه نمونه‌های پیشرفته‌تر این فناوری توسط شرکت‌هایی مانند ب‌ام‌و و هوندا توسعه یافته است.

سامانه پیشرفته CVVT

CVVT یا Constantly Variable Valve Timing نسخهٔ توسعه‌یافته فناوری زمان‌بندی متغیر سوپاپ است. این سیستم توانایی تنظیم پیوسته و هوشمندانه زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌های ورودی و خروجی را به صورت هم‌زمان دارد و با توجه به شرایط موتور، تغییر مناسب را ایجاد می‌کند.

• با استفاده از CVVT، مصرف سوخت در دور آرام تا ۱۰ درصد کاهش می‌یابد.

• قدرت موتور در دور بالا بهبود پیدا می‌کند.

مزایای اصلی CVVT عبارت‌اند از:

• متغیر بودن زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌های ورودی و خروجی

• افزایش راندمان موتور

• گشتاور بهینه در دورهای مختلف

• کاهش مصرف سوخت

• کاهش آلایندگی انتشاری از اگزوز

عملکرد فنی و اجزای CVVT

سیستم CVVT می‌تواند بر روی میل بادامک هوا (ورودی) و دود (خروجی) نصب شود. زمان‌بندی باز و بسته شدن سوپاپ‌ها بر اساس بار و دور موتور، توسط فشار روغن و کنترل الکترونیکی به کمک واحد کنترل ECM تنظیم می‌شود.

• هسته داخلی و پره‌های CVVT، هشت محفظه مستقل ایجاد می‌کنند تا بسته به نیاز، آوانس یا ریتارد زمانی رخ دهد.

• روغن مورد نیاز این تغییر وضعیت از طریق دو سوراخ در میل سوپاپ تأمین می‌شود.

• آب‌بند پره‌های CVVT از جنس تفلون است تا محفظه‌ها کاملاً جدا بماند.

• در صورت خاموش بودن موتور یا افت فشار روغن، پین متوقف‌کننده پره‌ها را در وضعیت ریتارد قرار می‌دهد. پس از رسیدن فشار به حد مشخص (حدود ۰.۵ بار)، پین آزاد می‌شود.

• شیر کنترل روغن (OCV) و فیلتر آن نیز در سرسیلندر نصب شده‌اند.

در CVVT، مجموعه واتر پمپ، صافی روغن و خنک‌کن روغن به صورت یکپارچه طراحی شده‌اند. این موضوع ضمن کاهش قطعات جانبی و اتصال‌ها، امکان تعویض مستقل هر قطعه را فراهم می‌کند.

نکات نگهداری و اهمیت روغن در VVT و CVVT

عملکرد مناسب VVT و CVVT در گرو کیفیت و سلامتی روغن موتور و فیلتر آن است. تعویض دیرهنگام روغن (به‌ویژه تا ۴۰ هزار کیلومتر) یا استفاده از روغن نامناسب می‌تواند به قطعات حساس سامانه آسیب بزند و عملکرد آن را مختل کند.

آنچه رانندگان باید بدانند

در انتخاب و نگهداری خودروی مجهز به سیستم VVT یا CVVT، توجه به کیفیت روغن و سلامت سیستم الزامی است. این فناوری‌ها می‌توانند مصرف سوخت و آلایندگی را کاهش دهند و عملکرد موتور را در حالت‌های مختلف بهبود بخشند. اما طول عمر و کارایی این سامانه‌ها مستقیماً به نگهداری صحیح وابسته است.