کاهش تولید خودروسازان ژاپنی در چین؛ دلایل و پیامدها برای بازار جهانی

کاهش تولید خودروسازان ژاپنی در چین به کمترین سطح از سال ۲۰۰۸ رسیده و سهم بازار آن‌ها به شدت کاهش یافته است. ضعف در عرضه خودروهای برقی و رقابت شدید برندهای چینی اصلی‌ترین دلایل سقوط ژاپنی‌ها در بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان محسوب می‌شود. پیامدهای این تحول نه فقط برای خودروسازان ژاپنی، بلکه برای کل بازار چین و برندهای سنتی خارجی قابل توجه است.

سقوط بی‌سابقه تولید خودروسازان ژاپنی

تولید هوندا، نیسان، تویوتا و مزدا در چین طی نیمه اول سال مالی جاری به کمتر از یک میلیون دستگاه رسیده؛ در حالی که همین بازه در سال ۲۰۲۰ با رقم ۲.۸ میلیون دستگاه نشان از حضور قدرتمند داشت. کاهش ۶۳ درصدی نسبت به شش سال قبل یک رکورد منفی تاریخی است و شاخص تولید اکنون به کمترین سطح در بازه زمانی یادشده از سال ۲۰۰۸ رسیده است. این افت تولید برای خریداران ایرانی که بازار چین را به عنوان نمونه توسعه‌یافته می‌بینند، نشانه‌ای از تغییرات ساختاری بازار است.

عملکرد چهار برند بزرگ ژاپنی

هوندا؛ بیشترین آسیب و عقب‌ماندگی در تحولات برقی

• کاهش تولید سالانه ۶۰ درصدی نسبت به سال قبل؛ رقم فعلی ۱۳۱,۷۱۶ دستگاه.

• تولید فعلی هوندا ۹۰ درصد کمتر از دوران اوج سال ۲۰۲۰.

• در شش ماه نیمه اول تنها ۲,۹۹۱ دستگاه خودروی برقی به فروش رسیده است.

• عرضه پرچم‌دار جدید برقی هوندا در چین به تعویق افتاده و مدیران شرکت ناتوانی در رقابت را پذیرفته‌اند.

نیسان؛ افت شدید و وابستگی به مدل‌های بنزینی

• کاهش ۴۹ درصدی تولید نسبت به سال قبل، فقط ۱۶۳,۱۹۲ دستگاه تولید شده است.

• افت ۸۰ درصدی نسبت به دوران اوج تولید در چین.

• نیسان وابستگی زیادی به مدل‌های بنزینی دارد و تنها پیکاپ فرانتیر پرو پلاگین‌هیبریدی را از چین به آمریکای جنوبی صادر کرده است.

تویوتا؛ بهتر از رقبا اما همچنان با روند نزولی

• تولید در نیمه اول سال، ۶۶۳,۰۷۹ دستگاه.

• کاهش ۲۳ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۰ و افت سالانه اخیر معادل ۱۸ درصد.

• این کاهش، کمتر از متوسط بازار چین است و تویوتا توانسته نسبت به سایر برندهای ژاپنی بهتر عمل کند.

مزدا؛ رشد سالانه و ضعف بلندمدت در بازار چین

• تنها برند دارای رشد تولید سالانه (۴۳ درصد)، اما تولید مزدا هنوز ۵۲ درصد کمتر از سطح سال ۲۰۲۰ است.

• مزدا محصولات برقی را از چین به اروپا صادر کرده است.

دلایل ساختاری کاهش تولید؛ حرکت کند به سمت برقی‌سازی

ضعف در عرضه خودروهای برقی و عدم پاسخ به نیازهای جدید بازار اصلی‌ترین عامل بحران است. هوندا، نیسان، مزدا و تویوتا هنوز وابستگی زیادی به مدل‌های بنزینی دارند. در حالی‌ که فروش خودرو و پیکاپ بنزینی در چین طی سه ماه اول سال ۲۰۲۶، افت ۳۰ درصدی را تجربه کرده؛ بازار به سرعت به سمت خودروهای برقی و هیبریدی می‌رود و برندهای سنتی خارجی عقب مانده‌اند.

این تحول سریع برقی‌سازی در چین موجب شده برندهایی که نوآوری کافی ندارند، سهم بازار خود را از دست بدهند و حتی اقدامات دیرهنگام برای عرضه مدل‌های جدید برقی، همچون تاخیر در پرچم‌دار هوندا، نتواند رقابت را برگرداند. مزدا و نیسان برای فعال نگه‌داشتن خطوط تولید ناچار به صادرات از چین شده‌اند و تویوتا با افت کمتر از متوسط، اما همچنان نتوانسته سهم قبلی‌اش را حفظ کند.

پیامدهای کاهش تولید برای برندهای ژاپنی و بازار چین

بازار چین؛ دومین مقصد اصلی ژاپنی‌ها

• در سال مالی گذشته، چین ۱۷ درصد از کل فروش تویوتا، ۱۸ درصد هوندا و ۲۱ درصد نیسان را تشکیل داده؛ پس از آمریکا، چین بزرگ‌ترین بازار این سه خودروساز ژاپنی است.

• سقوط تولید به معنای کاهش درآمد و سود مستقیم برای شرکت‌های ژاپنی است.

• صادرات از چین افزایش یافته، اما این راهبرد جایگزین محدود از نظر سودآوری بلندمدت محسوب می‌شود.

تأثیر کاهش تولید بر راهبردهای صادراتی

• چهار شرکت بزرگ ژاپنی اکنون ناچار هستند برای فعال نگه‌داشتن خطوط، محصولات خود را به دیگر کشورها صادر کنند.

• مزدا محصولات برقی را به اروپا می‌فرستد؛ نیسان صادرات پیکاپ فرانتیر به آمریکای جنوبی را آغاز کرده است.

• افزایش صادرات ممکن است تا حدی آسیب بازار داخلی چین را جبران کند، اما معمولا سود هر دستگاه در بازار چین بیشتر از صادرات به بازارهای کم‌درآمد است.

بازار چین؛ چالش‌های تازه برای برندهای خارجی

برندهای غیرژاپنی نیز از سقوط بازار چین آسیب دیده‌اند. سهم بازار جنرال موتورز در شش‌ماهه اول ۲۰۲۶ حدود ۶.۹ درصد افت کرده و فروش فورد و چانگان نسبت به سال ۲۰۱۶ به یک دهم کاهش یافته است. پورشه و ب‌ام‌و نیز با افت جدی روبرو هستند. آئودی برای باقی ماندن در بازار چین مجبور به تأسیس برند اختصاصی شده است.

رقابت شدید برندهای چینی در زمینه برقی‌سازی و خدمات دیجیتال باعث کاهش سهم برندهای سنتی خارجی شده؛ این روند در مقایسه با بازارهای توسعه‌یافته دیگر مانند اروپا یا آمریکا، سرعت بیشتری داشته و نمونه مهمی برای مطالعه آینده بازار خودرو است.

بررسی بازار خودروهای برقی و عوامل محرک کاهش تولید

در بازار چین، نبود تنوع محصول برقی و عدم توان رقابت در فناوری‌های جدید برای خودروسازان ژاپنی مشکل‌ساز شده است. هوندا در شش ماه تنها ۲,۹۹۱ دستگاه خودرو برقی فروخته و نسبت به رقبای داخلی و خارجی از برترین فناوری‌های برقی عقب افتاده است.

کاهش فروش خودروهای بنزینی و سهم بالای آن‌ها در سبد محصولات هوندا، نیسان، تویوتا و مزدا باعث شده ژاپنی‌ها نتوانند به نیازهای متغیر مصرف‌کنندگان پاسخ دهند. شیفت به سمت خودروهای برقی، هیبریدی و مقرون‌به‌صرفه بودن مدل‌های چینی به افزایش اختلاف عملکرد انجامیده است. برای خریدار ایرانی، این چالش‌ها یادآور تحول بازارهای منطقه‌ای و هشدار برای برندهایی است که در تحول نرم‌افزاری و برقی عقب مانده‌اند.

تأثیر رقابت داخلی و صادرات بر سودآوری و کارایی خطوط تولید

بدلیل ضعف تقاضا در بازار چین، ژاپنی‌ها خطوط تولید خود را با صادرات فعال نگه داشته‌اند. این اقدام مشابه راهبرد دیگر برندهاست که در مقاله بررسی سود صادرات جیلی نیز ذکر شده بود: صادرات می‌تواند سهم عمده‌ای از سود را تامین کند اما رقابت شدید داخلی، سودآوری را محدود می‌کند.

برای خودروسازان ژاپنی، صادرات فعلی از چین (مانند پیکاپ نیسان به آمریکای جنوبی یا محصولات برقی مزدا به اروپا) اقدامی مقطعی برای جبران سقوط بازار داخلی است. روند صادرات در صورت نبود سرمایه‌گذاری موثر در برقی‌سازی، ممکن است پایدار نباشد.

چشم‌انداز بازار و پرسش‌های تازه برای خریداران خودرو

برای خریداران و علاقه‌مندان ایرانی، کاهش تولید ژاپنی‌ها در چین نشانه‌ای است از سرعت تحول بازار خودروی جهان به سمت برقی‌سازی و برتری فناوری‌های چینی. اگر برندهای سنتی خارجی قادر به پاسخگویی به نیازهای جدید نباشند، بازارهای دیگر نیز ممکن است در آینده با کاهش سهم برندهای ژاپنی یا حتی اروپایی روبرو شود.

نگرانی‌ها درباره سودآوری، عرضه مدل‌های برقی و نقش صادرات از چین می‌تواند رفتار خریداران ایرانی نسبت به محصولات وارداتی ژاپنی را تغییر دهد. برای تحلیل دقیق‌تر می‌توان به برنامه جهانی فولکس‌واگن برای فناوری خودروهای چینی مراجعه کرد که نشان می‌دهد همکاری و استفاده از فناوری چینی برای ماندگاری در بازارهای بزرگ حیاتی شده است.

جمع‌بندی؛ نکته‌های کلیدی و پیامدها برای آینده

در پایان، خواننده باید بداند کاهش ۶۳ درصدی تولید خودروسازان ژاپنی در چین وابسته به ضعف در برقی‌سازی، تحول سریع بازار و رقابت شدید برندهای چینی است. این روند ممکن است در آینده برای سایر برندهای خارجی نیز تکرار شود. خریداران ایرانی که دنبال مدل‌های ژاپنی یا اروپایی هستند، باید عملکرد بازار چین را رصد کرده و تغییر رفتار برندها، عرضه مدل‌های برقی و راهبردهای صادراتی را جدی بگیرند.