مقاله

مقاله

چرا کاهش برد خودرو برقی در زمستان رخ می‌دهد و نقش بخاری چیست؟

برد خودرو برقی در زمستان کاهش می‌یابد و بخاری نقش مهمی دارد. در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا روشن کردن بخاری پیمایش را کم می‌کند و با چه روش‌هایی می‌توانید این اثر را مدیریت کنید.

تحریریهٔ بنزین سوپر۷ دقیقه مطالعه۲ بازدید
خودرو برقی در زمستان و اثر بخاری بر کاهش برد خودرو برقی

خلاصهٔ مطلب

  • در خودرو برقی گرمایش کابین مستقیماً از باتری تأمین می‌شود.
  • استفاده از بخاری بخشی از انرژی حرکت را به گرمایش اختصاص می‌دهد.
  • کاهش برد خودرو در سرما به نوع سیستم گرمایش و دمای بیرون وابسته است.
  • پمپ حرارتی نسبت به گرم‌کن مقاومتی مصرف برق کمتری دارد.
  • پیش‌گرمایش کابین و استفاده از گرم‌کن صندلی به مدیریت مصرف کمک می‌کند.

کاهش برد خودرو برقی در زمستان یکی از دغدغه‌های جدی دارندگان این خودروهاست؛ اما چرا روشن کردن بخاری تا این اندازه تأثیر می‌گذارد و چگونه می‌توان این اثر را کمتر کرد؟ در این نوشتار از «بنزین سوپر»، جنبه‌های مختلف این موضوع را دقیق بررسی می‌کنیم.

چرا خودروهای برقی با روشن شدن بخاری برد کمتری دارند؟

خودروهای برقی برای گرم کردن کابین انرژی مورد نیاز را مستقیماً از باتری تأمین می‌کنند. برخلاف خودروهای بنزینی یا دیزلی که از گرمای تولیدی موتور برای گرمایش کابین بهره می‌برند، موتور برقی گرمای اضافی بسیار کمی تولید می‌کند، زیرا بازده بالاتری دارد و انرژی کمتری هدر می‌دهد. به همین دلیل، خودروهای برقی معمولاً به گرم‌کن‌های برقی برای تأمین گرمایش مجهز شده‌اند.

تفاوت سامانه گرمایش در خودرو برقی و بنزینی

در خودروهای احتراق داخلی (بنزینی و دیزلی)، موتور ضمن حرکت، مقدار زیادی گرمایش ناخواسته تولید می‌کند که می‌توان آن را برای گرم کردن کابین استفاده کرد. این مرحله هزینهٔ مصرف سوخت جداگانه ندارد، چون این گرما محصول جانبی کار موتور است. اما موتور الکتریکی این قابلیت را ندارد و گرمای قابل توجهی تولید نمی‌کند، چراکه راندمان آن بالاتر است و تلفات حرارتی بسیار کمتری دارد.

در خودرو برقی وقتی بخاری را روشن می‌کنید، گرم‌کن برقی فعال شده و مستقیماً از باتری تغذیه می‌شود. بخشی از انرژی باتری که می‌توانست برای پیمودن مسافت بیشتر استفاده شود، حالا صرف گرم کردن هوا می‌شود. هرچه گرمایش بیشتری بخواهید یا دمای بیرون پایین‌تر باشد، مصرف انرژی برای گرم‌کن افزایش می‌یابد.

سیستم‌های گرمایش مختلف: پمپ حرارتی یا گرم‌کن مقاومتی؟

نوع سامانه گرمایش خودرو نقش مهمی در مقدار مصرف برق و در نتیجه کاهش برد ایفا می‌کند. بسیاری از خودروهای برقی ساده از گرم‌کن مقاومتی بهره می‌گیرند؛ در این روش، مقاومت الکتریکی با عبور جریان داغ شده و هوای کابین را گرم می‌کند. اما برخی خودروهای مدرن‌تر به پمپ حرارتی مجهز هستند. پمپ حرارتی مانند کولر معکوس عمل کرده و می‌تواند گرما را کارآمدتر به کابین منتقل کند، در نتیجه مصرف انرژی آن کمتر از گرم‌کن مقاومتی است.

تجربهٔ بازار و ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که خودروهای مجهز به پمپ حرارتی در زمستان برد بالاتری دارند و درصد کاهش پیمایششان به سبب گرمایش کمتر است.

برد خودرو برقی در سرما: عوامل مؤثر و شدت کاهش

دمای پایین و تأثیر بر باتری

سرمای هوا دومین عامل مهم کاهش برد خودرو برقی است. در دمای پایین، باتری‌ها انرژی کمتری در دسترس دارند؛ واکنش‌های شیمیایی در سلول‌های باتری کندتر انجام می‌شود و بخشی از ظرفیت واقعی آن‌ها قابل استفاده نیست. بنابراین حتی در حالتی که از گرم‌کن هم استفاده نمی‌شود، برد خودرو به خاطر عملکرد ضعیف‌تر باتری کاهش می‌یابد.

گرمایش و مصرف انرژی دوگانه

در زمستان، علاوه بر مصرف باتری توسط موتور و سیستم‌های عادی خودرو، گرم‌کن کابین انرژی مضاعفی می‌طلبد. هرچه هوا سردتر باشد، این مقدار بیشتر می‌شود و اگر کاربر دمای کابین را بیشتر تنظیم کند یا از حداکثر توان گرمایش استفاده نماید، مصرف انرژی افزایش یافته و کاهش برد بیشتر خواهد بود.

نقش سیستم مدیریت حرارتی باتری

بسیاری از خودروهای برقی برای حفظ سلامت و عملکرد باتری در سرما، سامانه مدیریت حرارتی ویژه دارند. این سیستم برای رساندن باتری به دمای مناسب، بخشی از انرژی باتری را صرف گرم کردن خودش (و در مواردی اطرافش) می‌کند؛ این فرآیند نیز به سهم خود از برد خودرو می‌کاهد.

چه عواملی شدت کاهش برد را تعیین می‌کنند؟

  • مدل خودرو برقی و فناوری به‌کاررفته در آن

  • نوع و میزان مصرف سیستم گرمایش (مقاومتی یا پمپ حرارتی)

  • دمای بیرون و شدت سرما

  • دمای تنظیم‌شده برای کابین

  • شرایط رانندگی (سرعت، ترافیک، طول مسیر و...)

ارزیابی‌ها نشان داده‌اند که در دمای نزدیک به منفی هفت درجه سانتی‌گراد، استفادهٔ مداوم از بخاری برقی می‌تواند برد برخی خودروها را تا ۲۵ درصد نسبت به رانندگی بدون گرمایش کاهش دهد. این عدد متأثر از همه عوامل فوق است و برای همه خودروها یکسان نخواهد بود.

راهکارهای کاهش اثر بخاری بر برد خودرو برقی

پیش‌گرمایش کابین هنگام اتصال به شارژر

یکی از مؤثرترین راهکارها، پیش از حرکت و وقتی خودرو به شارژر متصل است (در پارکینگ، منزل یا محل کار)، روشن کردن بخاری یا سیستم تهویه برای پیش‌گرم کردن فضای کابین است. این کار انرژی گرمایش را از شبکه برق می‌گیرد، نه از باتری. پس مسافر وقتی حرکت را آغاز می‌کند، فضای داخلی خودرو گرم است و بار گرمایشی باتری کمتر خواهد بود.

استفاده از گرم‌کن صندلی و فرمان

سیستم‌های گرم‌کن صندلی و فرمان مصرف انرژی بسیار کمتری نسبت به گرم کردن کل کابین دارند. بیشتر گرمای آن‌ها مستقیم به بدن راننده و سرنشین منتقل می‌شود و با مصرف برق کمتر، آسایشی نزدیک به گرمایش کلی فراهم می‌کنند. استفاده از این امکانات قبل یا به‌جای گرم‌کن مرکزی، به کاهش مصرف برق و حفظ برد خودرو کمک خواهد کرد. برای آشنایی بیشتر می‌توانید مطلب عملکرد سیستم گرم‌کن و سردکن صندلی خودرو را در سایت مطالعه کنید.

تنظیم دمای کابین روی حد معتدل و استفاده از حالت کم‌مصرف

اگر دمای کابین را کمی پایین‌تر تنظیم کنید یا از حالت اکو (Eco) سیستم تهویه استفاده نمایید، مصرف برق کاهش می‌یابد و بخش بیشتری از انرژی صرف حرکت می‌شود. اگرچه آسایش سرمایشی یا گرمایشی ممکن است تا حدی کاهش یابد، این رویکرد برای پیمایش‌های طولانی و مدیریت مصرف بهینه مفید است.

حفظ ایمنی با روشن نگه داشتن تهویه

در هوای سرد و مرطوب احتمال بخار گرفتن شیشه‌ها بالا می‌رود که می‌تواند دید راننده را مختل کند و خطرساز باشد. بنابراین، گرمایش یا دست‌کم تهویه باید همواره فعال باشد تا ایمنی و شفاف بودن شیشه‌ها تضمین شود. کاهش یا خاموش کردن کامل سیستم گرمایش فقط در صورت اطمینان از شفافیت شیشه‌ها مجاز است.

پرسش‌های عملی پیش روی خریداران و کاربران خودرو برقی

خریداران و کاربران خودرو برقی در ایران، به‌خصوص با توجه به زمستان‌های سرد در برخی مناطق و کمبود زیرساخت شارژ سریع، پرسش‌های مهمی درباره مدیریت مسافت و آسایش دارند. نمونه‌هایی از این پرسش‌ها عبارت‌اند از:

  • آیا با وجود کاهش برد، استفاده از بخاری در سفرهای شهری مشکل‌ساز می‌شود یا فقط برای سفرهای جاده‌ای حساسیت وجود دارد؟

  • آیا مدل‌های دارای پمپ حرارتی برای اقلیم‌های سرد ایران انتخاب بهتری هستند؟

  • چطور می‌توان هم برد معقول داشت هم دمای مناسب کابین را در بیشتر زمان‌ها حفظ کرد؟

  • باتوجه به الویت ایمنی، چه زمانی می‌توان از گرمایش کمتری استفاده کرد؟

پاسخ عملی به این پرسش‌ها وابسته به مدل خودرو، ویژگی‌های سیستم گرمایش و آمادگی کاربر برای استفاده از امکانات جانبی (مانند گرم‌کن صندلی) و راهبردهای پیش‌گرمایش است.

بسیاری از کاربران همچنین مایل‌اند میزان مصرف برق سیستم‌های رفاهی را با سیستم سوخت‌رسان یا سرمایشی خودروهای بنزینی مقایسه کنند. برای مقایسه موضوعات مشابه پیرامون مصرف انرژی در سیستم سرمایش می‌توانید مقاله استفاده از کولر خودرو در سرعت بالا را نیز مطالعه کنید.

نکات تکمیلی و اهم پیامدها برای بازار خودرو برقی

کاهش طبیعی برد در زمستان یکی از دلایل مهم تردید برخی خریداران در ورود به دنیای خودروهای برقی است. شدت این کاهش به فناوری خودرو، دمای محیط و شیوه رانندگی بستگی دارد. سامانه‌های پمپ حرارتی گرچه تا حدی این مشکل را کم کرده‌اند، اما برای کاربردهای خاص یا کاربران حرفه‌ای (مانند تاکسی‌رانان یا سفرهای بین‌شهری) همچنان مدیریت انرژی اهمیت بالایی دارد.

انتخاب خودرو مناسب با توجه به امکانات رفاهی و مدیریت انرژی، برای هر خریدار بسته به شرایط اقلیمی و استفاده روزانه متفاوت خواهد بود. همچنین، استفاده از قیمت روز خودرو در بازار و امکانات جدید سیستم‌های تهویه، راهنمای بهتری برای تصمیم‌گیری ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی عملی؛ چه نکاتی را به یاد داشته باشیم؟

نکته کلیدی

اهمیت و کاربرد

گرمایش کابین از باتری تغذیه می‌شود

مصرف بخاری مستقیماً از انرژی حرکت خودرو کم می‌کند

پمپ حرارتی یا گرم‌کن مقاومتی

پمپ حرارتی مصرف انرژی کمتری دارد؛ در خرید باید به این نکته توجه شود

کاهش طبیعی عملکرد باتری در سرما

برد خودرو حتی بدون گرمایش در دمای پایین کمتر می‌شود

پیش‌گرمایش و استفاده از گرم‌کن صندلی

توصیه‌های عملی برای حفظ راحتی و به حداقل رساندن افت پیمایش

اهمیت ایمنی در سرمای شدید

حفظ دید و شفاف بودن شیشه‌ها همواره باید اولویت باشد

در نهایت، کاربر خودرو برقی در زمستان باید انتظار کاهش برد داشته باشد. با آگاهی از نقش بخاری و سایر عوامل تأثیرگذار، می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب و استفاده از امکانات جانبی، اثر این کاهش را مدیریت و ناامیدی‌های فصلی را به تجربه‌ای قابل پیش‌بینی تبدیل کرد.

برای مطالعه بیشتر درباره فناوری‌های رفاهی خودرو و مدیریت انرژی پیشنهاد می‌کنیم مقاله عملکرد سیستم گرم‌کن و سردکن صندلی خودرو و استفاده از کولر خودرو در سرعت بالا را نیز در بنزین سوپر بخوانید.

سؤالات متداول

چرا روشن کردن بخاری، برد خودرو برقی را کاهش می‌دهد؟
زیرا بخاری انرژی خود را مستقیماً از باتری می‌گیرد و باعث می‌شود بخشی از برق قابل استفاده برای حرکت مصرف گرمایش شود.
در خودروهای بنزینی چه تفاوتی با برقی‌ها وجود دارد؟
در خودروهای بنزینی گرمای موتور برای گرم کردن کابین استفاده می‌شود و مصرف سوخت یا انرژی اضافی ندارد.
پمپ حرارتی چه تأثیری روی مصرف انرژی بخاری دارد؟
پمپ حرارتی نسبت به گرم‌کن مقاومتی برق کمتری مصرف می‌کند و کمتر برد خودرو را کاهش می‌دهد.
در سرما میزان کاهش برد خودرو برقی چقدر است؟
در دماهای بسیار پایین، استفاده از بخاری می‌تواند تا حدود ۲۵ درصد از برد خودرو را کم کند.
چگونه می‌توان کاهش برد در اثر گرمایش را کم کرد؟
با پیش‌گرمایش کابین هنگام اتصال به شارژر، استفاده بیشتر از گرم‌کن صندلی و فرمان، و تنظیم دما در سطح متعادل.
آیا ایمنی به‌خاطر کاهش مصرف برق در خطر می‌افتد؟
خیر، ایمنی مهم است و برای جلوگیری از بخار گرفتن شیشه‌ها باید حداقل تهویه یا گرمایش فعال باشد.
آیا در همه خودروهای برقی شدت کاهش برد یکسان است؟
خیر، نوع خودرو، فناوری گرمایش، و دمای محیط شدت این اثر را تعیین می‌کنند.

مقاله‌های پیشنهادی

قیمت خودرو
بنزین سوپر
سوخت، خودرو، مسیر — همه در یک‌جا