گیربکس اتوماتیک CVT؛ نحوه عملکرد، مزایا و معایب

گیربکس اتوماتیک CVT یکی از فناوری‌های پرطرفدار در صنعت خودرو است که به‌دلیل مصرف سوخت پایین، تعویض دنده نرم و راندمان بالا، توجه خریداران ایرانی را جلب کرده است. اگر پرسش شما این است که گیربکس‌های اتوماتیک CVT چگونه عمل می‌کنند و چه مزایا و معایبی برای راننده دارند، این مطلب از بنزین سوپر شما را راهنمایی می‌کند.

مکانیزم انتقال قدرت در گیربکس CVT

گیربکس‌های CVT با چرخ دنده‌های متعدد کار نمی‌کنند؛ بلکه سیستم آن‌ها شامل دو پولی ورودی و دو پولی خروجی است که به‌وسیلهٔ تسمه فلزی به هم متصل هستند. این طراحی، امکان تغییر نسبت انتقال به شکل کاملاً پیوسته را فراهم می‌سازد و وابسته به موقعیت پولی‌ها است.

• در آغاز حرکت: پولی‌های خروجی نزدیک و پولی‌های ورودی دور هستند؛ بیش‌ترین گشتاور خروجی ایجاد می‌شود.

• با افزایش سرعت: پولی‌های خروجی دور می‌شوند و پولی‌های ورودی به هم نزدیک؛ بیش‌ترین سرعت خروجی و کم‌ترین گشتاور حاصل می‌شود.

• نزدیک شدن و دور شدن پولی‌ها با فشار روغن و مکانیزم هیدرولیکی انجام می‌شود.

واحد کنترل گیربکس یا Transmission Control Unit موقعیت تسمه را در نقاط خاص پولی‌ها ثابت نگه می‌دارد و چندسرعته بودن گیربکس CVT را تعریف می‌کند. به همین دلیل، در کاتالوگ خودروهای CVT تعداد سرعت (مانند 6سرعته پیوسته) ذکر می‌شود.

عملکرد دنده عقب در گیربکس CVT

برای فعال‌سازی دنده عقب، گیربکس‌های CVT از کلاچ‌ها و چرخ‌دنده‌های خورشیدی و سیاره‌ای بهره می‌برند. در حالت D، چرخ‌دنده رینگی با خورشیدی هم‌دور می‌شود و پولی با شفت ورودی می‌چرخد. در حالت R، کلاچ‌های ثانویه ثابت می‌گردند و شفت ورودی در جهت معکوس حرکت می‌کند. نسبت انتقال در دنده عقب معمولاً ثابت یا با دامنه‌ای بسیار کم متغیر است تا سرعت عقب محدود شود.

اتصال به موتور؛ مبدل گشتاور یا کلاچ الکتریکی

در گیربکس‌های CVT، مانند گیربکس AT معمولاً برای اتصال به موتور از مبدل گشتاور استفاده می‌شود. در برخی خودروها این جایگاه به کلاچ الکتریکی سپرده شده اما تعداد آن‌ها بسیار محدود است.

مزایا و معایب گیربکس اتوماتیک CVT

مزایای گیربکس CVT

• تعویض دنده کاملاً روان و بی‌تقّه

• سواری نرم و سر و صدای کم

• بازدهی و مصرف سوخت بهتر نسبت به گیربکس‌های AT

• نسل‌های جدیدتر (CVT-Xtronic) رانندگی بهتری ارائه می‌دهند

معایب گیربکس CVT

• هزینه بالای نگهداری

• کمبود قطعه و تعمیرکار متخصص در بازار ایران

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد استقبال از خودروهای گیربکس CVT طی سال‌های اخیر افزایش یافته و قطعات و تعمیرکاران متخصص نیز بیشتر شده‌اند.

تجربه ایرانی؛ ورود و توسعه CVT

اولین نسل نیسان مورانو با گیربکس CVT وارد بازار ایران شد و به‌مرور، سازندگان دیگر نیز فناوری مشابه را در محصولات خود عرضه کردند.

چه باید بدانید؟

اگر قصد خرید خودرو با گیربکس اتوماتیک CVT دارید، باید با ساختار تکنولوژیک آن آشنا باشید؛ مزایای سواری نرم و مصرف پایین را در نظر بگیرید اما به هزینهٔ نگهداری و دسترسی به تعمیرکاران متخصص هم توجه کنید. تلاش سازندگان برای بهبود نسل‌های جدید (مانند CVT-Xtronic) را نیز قطعی بدانید.

برای آگاهی از قیمت روز خودروهای مجهز به گیربکس CVT می‌توانید قیمت خودرو را در بنزین سوپر مشاهده کنید.