سنسور MAF و VAF؛ از کاربرد تا تفاوت در سیستم سوخت‌رسانی خودرو

اگر تا به حال دربارهٔ عملکرد سنسور MAF و VAF در خودروهای انژکتوری شنیده‌اید اما تفاوت آن‌ها را نمی‌دانید، پاسخ اینجاست: این دو سنسور، اطلاعات حیاتی برای ECU جهت تنظیم درست میزان پاشش سوخت فراهم می‌کنند. هرکدام با روش خاصی میزان هوای ورودی به موتور را می‌سنجند و تأثیر مستقیم بر کارکرد مناسب پیشرانه دارند.

کاربرد سنسورهای جریان هوا در سوخت‌رسانی انژکتوری

در خودروهای مجهز به سیستم سوخت‌رسانی انژکتوری، داشتن اطلاعات دقیق از میزان هوای ورودی به سیلندر برای عملکرد ECU ضروری است. این اطلاعات به واحد کنترل موتور کمک می‌کنند تا مقدار مناسب سوخت تزریق شده را بر اساس نیاز واقعی و ترکیب بهینه سوخت و هوا تنظیم کند.

عملکرد سنسور MAF (سیم گرم)

سنسور MAF که آن را به عنوان سنسور سیم گرم یا Hot-Wire نیز می‌شناسند، بر پایهٔ اندازه‌گیری جرم هوای عبوری کار می‌کند. ساختار این سنسور شامل سیمی است که دائماً تحت ولتاژ ثابت قرار دارد. هرچه هوای بیشتری از کنار سیم عبور کند، دمای آن کاهش یافته و طبق قانون اهم، مقاومت الکتریکی سیم کاهش پیدا کرده و جریان عبوری افزایش می‌یابد. این تغییر جریان به وسیلهٔ مدار الکترونیکی به شکل سیگنال قابل فهم برای ECU در می‌آید. مزیت کلیدی MAF، پاسخ‌دهی سریع به تغییر میزان جریان هوا است؛ همچنین به خاطر نداشتن قطعات متحرک فضای کمی می‌گیرد و معمولاً عمر بیشتری دارد. در اغلب موارد، سنسور دمای هوای ورودی نیز در همین قطعه تعبیه شده است.

عملکرد سنسور VAF (پره‌ای)

در برخی خودروها به‌ویژه محصولات قدیمی‌تر، سنسور VAF با طراحی متفاوت مورد استفاده بوده است. اصلی‌ترین بخش این سنسور یک پره یا دریچه است که هنگام عبور هوا حرکت می‌کند و به یک پیچ متصل به فنر و مقاومت متغیر یا رئوستا وصل است. با افزایش یا کاهش جریان هوا، موقعیت پره تغییر کرده و مقاومت مدار برق تغییر می‌کند؛ این تغییر مقاومت ملاکی برای سنجش حجم هوای ورودی است. برخی مدل‌های VAF دارای پیچ تنظیمی هستند که شخص می‌تواند با چرخاندن آن میزان مخلوط سوخت و هوا را تنظیم کند، همچنین در بعضی مدل‌ها سنسور دما برای تعیین دقیق‌تر مقدار سوخت تزریقی لحاظ شده است. با این حال این سیستم به دلیل داشتن قطعات مکانیکی متحرک امروزه تقریباً منسوخ شده و جای خود را به MAF داده است.

تفاوت‌ها و ارزیابی فنی

• سنسور MAF عموماً سریع‌تر به تغییرات جریان هوا واکنش نشان می‌دهد و دقت بالایی دارد.

• داشتن قطعات ثابت سبب می‌شود که MAF عمر و دوام بیشتری نسبت به VAF داشته باشد.

• سنسور MAF جای کمتری اشغال می‌کند و معمولاً از لحاظ هزینه نیز مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

• در VAF، پیچ تنظیم دستی و الزام به تنظیمات بیشتر، مدیریت دقیق نسبت سوخت و هوا را دشوارتر می‌کند.

• سنسورهای VAF تقریباً دیگر در خودروهای مدرن به‌کار نمی‌روند و حضور MAF تقریباً عمومیت یافته است.

پیامدهای خرابی سنسور MAF

در صورت خرابی یا اختلال در عملکرد سنسور MAF، اطلاعات دریافتی ECU غلط خواهد بود. چنین اختلالی احتمال دارد موجب کاهش شتاب، افت قدرت موتور، دشواری در استارت خوردن یا حتی عملکرد نادرست گیربکس اتوماتیک خودرو شود. به همین دلیل، هنگام بروز این نشانه‌ها بررسی درست بودن عملکرد سنسور اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

چه باید دانست؟

خریداران یا مالکان خودروهای مجهز به سیستم انژکتوری باید بدانند که سلامت سنسور میزان هوای ورودی، یعنی MAF (و در برخی مدل‌های قدیمی‌تر VAF)، نقش تعیین‌کننده‌ای در کارکرد صحیح، مصرف بهینه سوخت و جلوگیری از آسیب‌های احتمالی دارد. بنابراین در مواجهه با ایرادات غیرمنتظره در عملکرد پیشرانه، بررسی این قطعه یکی از اولین گام‌ها به‌شمار می‌رود.